Όλοι μας, κάποια στιγμή, έχουμε έρθει σε επαφή με κάποιο τεστ προσωπικότητας. Από το «βρες τον τύπο σου» μέχρι τεστ επαγγελματικού προσανατολισμού. Αλλά πόσα είδη τεστ προσωπικότητας υπάρχουν πραγματικά και τι αξία έχουν; Είναι επιστημονικά ή απλώς εργαλεία αυτογνωσίας;
Σε αυτό το άρθρο θα αναφέρουμε κάποια από τα πιο γνωστά τεστ προσωπικότητας που υπάρχουν. Θα προσπαθήσουμε να δούμε τι μπορούμε να πάρουμε από αυτά και πώς είναι καλό να τα χρησιμοποιούμε.
Τι είναι τα τεστ προσωπικότητας
Ένα τεστ προσωπικότητας είναι ένα εργαλείο που η χρήση του είναι να αποτυπώνει τα βασικά χαρακτηριστικά του τρόπου με τον οποίο σκέφτεται, αισθάνεται και συμπεριφέρεται ένα άτομο.
Συνήθως περιλαμβάνει ερωτήσεις ή δηλώσεις στις οποίες το άτομο πρέπει να προσπαθήσει να απαντήσει με βάση το πόσο το εκφράζουν. Οι απαντήσεις αυτές μετά από ανάλυση οδηγούν σε ένα προφίλ προσωπικότητας. Αυτό μπορεί να δείχνει, για παράδειγμα, τον τρόπο λήψης αποφάσεων που έχουμε, τον τρόπο διαχείρισης των συναισθήματά μας, τον τρόπο συσχέτισης με τους άλλους, το πώς αντιδρούμε στο άγχος ή στις προκλήσεις κτλ.
Τι δεν είναι τα τεστ προσωπικότητας
Τα τεστ προσωπικότητας, όσο χρήσιμα κι αν είναι, συχνά δεν ερμηνεύονται σωστά. Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε τι δεν μπορούν και δεν πρέπει να κάνουν.
Δεν μπορούν να ορίσουν απόλυτα ποιος είσαι και ποιος δεν είσαι
Καθένας μας κυριολεκτικά βλέπει τα πράγματα από διαφορετική οπτική. Κανένα τεστ δεν μπορεί να αποτυπώσει ολόκληρη την πολυπλοκότητα της προσωπικότητας ενός ανθρώπου.
Δεν είναι πλήρως αντικειμενικά
Επιπλέον οι απαντήσεις μας στα τεστ μπορεί να διαφέρουν κάθε φορά ανάλογα τη διάθεση, τη φάση ζωής, το περιβάλλον και τις εμπειρίες μας. Άρα σίγουρα τα αποτελέσματα δεν είναι πλήρως αντικειμενικά.
Δεν είναι σταθερή ταμπέλα
Επίσης πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας, πως η προσωπικότητα δεν είναι κάτι ακίνητο. Με τις εμπειρίες και τις συνειδητές επιλογές μας, αλλάζει στα χρόνια. Ένα αποτέλεσμα τεστ περιγράφει μια τάση, όχι ένα μόνιμο χαρακτηριστικό.
Δεν προβλέπουν με βεβαιότητα το μέλλον
Τα τεστ προσωπικότητας δεν κάνουν πρόβλεψη για το αν κάποιος θα επιτύχει ή θα ευτυχήσει στη ζωή του ή σε μια συγκεκριμένη σχέση ή επάγγελμα. Καθώς υπάρχουν πολλοί άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την έκβαση της ζωής μας, από την προσωπικότητά μας.
Δεν αντικαθιστούν τη σχέση με τον εαυτό σου
Κανένα τεστ δεν γνωρίζει εσένα καλύτερα από εσένα. Η αυτοπαρατήρηση και ο διάλογος με τον εαυτό μας είναι εξίσου σημαντικά.
Τα τεστ μπορούν να αποτελέσουν αφορμή σκέψης, όμως ο τρόπος που ερμηνεύουμε τα αποτελέσματα έχει μεγαλύτερη σημασία από το ίδιο το τεστ. Ο τρόπος σκέψης και η οπτική μας παίζουν καθοριστικό ρόλο στην αυτογνωσία και την προσωπική εξέλιξη.
Αν θέλεις να το δεις πιο αναλυτικά αυτό, μπορείς να διαβάσεις και το άρθρο: «Όλα είναι mindset: Πώς να ξαναγράψεις την πορεία σου προς την επιτυχία και την ευτυχία»
Για να καταλάβουμε καλύτερα πώς και πότε μπορούν να μας φανούν χρήσιμα, αξίζει να δούμε τα βασικά είδη τεστ προσωπικότητας που υπάρχουν.
Πόσα είδη τεστ προσωπικότητας υπάρχουν;
Υπάρχουν διάφορες κατηγορίες τεστ προσωπικότητας, ανάλογα τον σκοπό και τη μεθοδολογία τους, με τα ψυχομετρικά και προβολικά να έχουν επιστημονική βάση. Ενώ άλλων η χρήση είναι κυρίως για αυτογνωσία και προσωπική ανάπτυξη. Οι βασικότερες κατηγορίες είναι οι εξής:
1. Ψυχομετρικά τεστ προσωπικότητας
Έχουν βάση την επιστημονική έρευνα και έχουν περάσει από έλεγχο για την αξιοπιστία και την εγκυρότητά τους. Τα χρησιμοποιούν συχνά επαγγελματίες ψυχικής υγείας. Παραδείγματα τέτοιων τεστ:
Big Five (Πέντε Παράγοντες Προσωπικότητας)
MMPI (Minnesota Multiphasic Personality Inventory)
2. Τυπολογικά τεστ προσωπικότητας
Κατηγοριοποιούν τους ανθρώπους σε συγκεκριμένους «τύπους» προσωπικότητας. Είναι ιδιαίτερα δημοφιλή γιατί είναι εύκολα στην κατανόηση. Παραδείγματα τυπολογικών τεστ:
MBTI (Myers-Briggs Type Indicator)
3. Προβολικά τεστ
Έχουν ως βάση την ερμηνεία ασαφών ερεθισμάτων (εικόνες, σχήματα, λέξεις). Μέσω αυτών το άτομο προβάλλει ασυνείδητα στοιχεία της προσωπικότητάς του. Για παράδειγμα:
4. Τεστ προσωπικότητας για επαγγελματικό προσανατολισμό
Εστιάζουν στη σύνδεση προσωπικών χαρακτηριστικών με επαγγελματικά ενδιαφέροντα και δεξιότητες. Παραδείγματα τέτοιου είδους τεστ:
Τεστ δεξιοτήτων και ενδιαφερόντων
Σε τι χρησιμεύουν τα τεστ προσωπικότητας
Τα τεστ προσωπικότητας έχουν χρήση σε πολλούς τομείς, όπως στην ψυχολογία, στην εκπαίδευση, στον επαγγελματικό προσανατολισμό, στους χώρους εργασίας και κυρίως το τμήμα HR οργανισμών. Επιπλέον μπορούν να φανούν χρήσιμα και σε μεμονωμένα άτομα με σκοπό την αυτογνωσία και την προσωπική ανάπτυξη.
Το ερώτημα εδώ είναι γιατί τα χρησιμοποιούν σε όλους αυτούς τους τομείς, τι προσφέρουν και αν τελικά αξίζει να τα κάνουμε.
Η πιο δημοφιλής και ασφαλής άποψη είναι πως αξίζει, αλλά θέλει προσοχή στην ερμηνεία και στη σημασία που θα τους δώσουμε. Τα τεστ δεν είναι πανάκεια. Δεν θα πρέπει λοιπόν η διαδικασία της αυτοανακάλυψης να δίνει τη θέση της σε ένα τεστ προσωπικότητας. Η αυτοανακάλυψη πρέπει να είναι μια δια βίου διαδικασία. Είναι απλώς ένα εργαλείο που σε βοηθάει σε αυτό το ταξίδι. Δεν είναι όμως το ταξίδι.
Πώς να τα χρησιμοποιείς σωστά
Σύμφωνα με σύγχρονες ψυχολογικές προσεγγίσεις, η προσωπικότητα διαμορφώνεται τόσο από γενετικούς όσο και από περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως κοινωνία, εποχή, πολιτιστικό περιβάλλον που θα μεγαλώσουμε κτλ. Επιπλέον ξέρουμε πως η προσωπικότητά μας αλλάζει και εξελίσσεται με τα χρόνια.
Με βάση αυτά καταλαβαίνουμε πως μπορούμε να αλλάξουμε κάποιους τρόπους σκέψης και πράξης μέχρι ένα βαθμό, αυτόν που έχει διαμορφωθεί από το περιβάλλον. Αλλά όχι και τις γενετικές τάσεις της προσωπικότητάς μας. Αυτό είναι χρήσιμο να το έχουμε υπόψιν στην ερμηνεία ενός τεστ προσωπικότητας, το οποίο θα μας πει για τις τάσεις μας.
Οπότε καλό είναι να μην ερμηνεύουμε τα αποτελέσματα με επικριτικότητα και θεωρώντας πως κάποια χαρακτηριστικά είναι καλά και άλλα είναι κακά. Όλα τα χαρακτηριστικά τα εμφανίζουμε όλοι απλά σε άλλο βαθμό και περιπτώσεις και όλα έχουν το λόγο ύπαρξής τους. Οι άνθρωποι εξέλιξαν αυτή την απίστευτη γκάμα προσωπικοτήτων για κάποιον λόγο.
Συνοψίζοντας
Υπάρχουν πάρα πολλά τεστ προσωπικότητας εκεί έξω. Ανάλογα την περίπτωση και τις ανάγκες σου μπορείς να διαλέξεις αυτό που σου ταιριάζει την κάθε περίοδο. Τα τεστ είναι εργαλεία και όχι έτοιμες και απόλυτες απαντήσεις για το ποιοι είμαστε.
Τα τεστ προσωπικότητας μπορούν να λειτουργήσουν ως αφετηρία σκέψης και αυτογνωσίας, όχι ως τελική απάντηση. Όταν τα χρησιμοποιούμε με κριτική σκέψη και επίγνωση των ορίων τους, μπορούν να γίνουν πολύτιμα εργαλεία και όχι περιοριστικά κουτιά.
Αν σε ενδιαφέρουν θέματα προσωπικής ανάπτυξης, μπορείς να διαβάσεις παρόμοια άρθρα εδώ!